Mass Effect Xbox 360 - reviews

Nu de sequel er eindelijk is en duidelijk nog hogere toppen scheert dan zijn voorganger wil ik m'n kans grijpen om nog snel een review van Mass Effect neer te zetten. Maar hoe kun je over een game als Mass Effect een beknopte review schrijven? Het universum is zo groot, de personages zo boeiend, en het spel zo herspeelbaar dat ik de jongens van BioWare onrecht zou aandoen door simpelweg te zeggen dat het een vette game is en dat je die handel gewoon moet kopen om maximaal genot uit de serie te halen. Toegegeven, bovenstaande zin is volstrekt de waarheid, maar hij smeekt om een paar woorden extra uitleg.

Toen Mass Effect in november 2007 uitkwam was de hype groot. Het was een spel van de makers van Knights Of The Old Republic en Baldur's Gate, het was exclusief voor Xbox 360, en het zag eruit als een wondermooie droom. BioWare staan bekend om uitgebreide universa te creeren: hun idee van avontuur is niets minder dan de combinatie van een fantastische, levendige wereld waar je jezelf weken in kunt verliezen met een personage naar jouw keuze en een verhaal dat smeekt om een vervolg. Het is dan ook geen wonder dat alle games die ze ooit hebben gemaakt in een of andere vorm wel een sequel hebben gekregen. Met Mass Effect beloofden ze nog meer: het zou een spel over keuzes worden, waar jij als een soort intergalactische Jack Bauer voor onmogelijke dilemma's zou komen te staan. De keuzes die je maakte zouden grote gevolgen hebben voor de rest van het universum en het verhaal, dat een trilogie moest worden. En ze zijn er daadwerkelijk in geslaagd.

Een paar honderd jaar in de toekomst is de mensheid tot de conclusie gekomen dat ze niet alleen is in het heelal. Sterker nog, de oneindige ruimte biedt een tehuis voor talloze uiteenlopende rassen, allen verbonden door een eeuwenoude technologie: Mass Effect. Het hoofdgezag in de intergalactische regering behoort toe aan de Citadel Council, een machtig triumviraat van de meest invloedrijke rassen, en er is goed nieuws: ze willen jou inlijven als een van hun elite agenten. Achter de schermen speelt zich een ingewikkeld spel van politiek en diplomatie af, en het zijn deze subtiele gegevens die je vaak doen inzien hoe diep en volwassen het verhaal achter deze moderne klassieker wel is. Niets is ooit zwart-wit, en wanneer je de verschillende (vreemde en minder vreemde) rassen ziet onderhandelen en bekvechten kom je automatisch uit bij die aloude leuze: niets menselijks is hun vreemd. Meer zal ik over het hoofdverhaal niet zeggen, behalve dat het anders aanvoelt dan de meeste games. De wereld redden krijgt ineens een volledig andere dimensie: het voelt echt aan, persoonlijk zelfs, en je zult vaak stilstaan bij een waaier aan keuzes die je eigenlijk helemaal niet wil maken, gezien de mogelijke gevolgen. Wat Mass Effect je geeft, is tegelijk een gevoel van vrijheid en verantwoordelijkheid. Er zijn enorme gevolgen aan de keuzes die je maakt, en ze kunnen het verloop van jouw verhaal drastisch veranderen. De bemanning van je spiksplinternieuwe ruimteschip vormt dan ook de ziel van het verhaal, en jouw visie op het leven en de manier waarop je hen behandelt bepalen grotendeels hun reacties op jou en je missie. Mass Effect is werkelijk jouw verhaal. Wil je een met uitsterven bedreigde soort vernietigen of redden, wetende dat ze al voor veel problemen heeft gezorgd? Welk lid van je bemanning zou je opofferen voor de goede zaak? Heiligt het doel altijd de middelen of is moraliteit belangrijk in deze strijd tegen het immer terugkerende kwaad? De keuze is aan jou. Je bepaalt zelf welke achtergrond jouw held heeft, waar hij of zij is opgegroeid, wat zijn/haar reputatie is, hoe hij/zij eruitziet, of je een romantische relatie begint met een teamlid, hoe het spel eindigt, enzovoort. In Mass Effect heb je daadwerkelijk controle over je handelingen, hoe miniem of episch ze ook mogen zijn, en als gevolg ook controle over het verhaal. Er zijn ook tal van sidequests dus jouw verhaal kan gemakkelijk 40-50 uur duren zonder je een moment te vervelen. En daarna kun je opnieuw beginnen en alles op een volledig andere manier benaderen. Waar voor je geld is dan ook een passende beschrijving voor deze game. Aan het einde van de rit zul je snel terug aan het hoofdmenu zitten om New Game te selecteren en de missie weer helemaal over te doen.

Wat de graphics betreft kunnen we kort zijn. Mass Effect ziet er nog steeds prachtig uit. Met een Unreal 3 engine onder de kap en een prachtige artistieke stijl kan je eigenlijk ook niets anders verwachten, maar BioWare heeft zelfs Epic (de makers van Gears of War en de Unreal 3 Engine nota bene) en 2K Games (Bioshock 1 & 2) overtroffen. Het is keer op keer een levende wereld waarin je jezelf bevindt: van de koude, kille ruimtehemel van onze Maan tot een vuurrode planeet die constant gebombardeerd wordt door meteoren tot een hoogstaande mix van technologie en natuur, terug te vinden in de Citadel. De effecten zijn groots en bombastisch, de belichting is afwisselend realistisch en bijna sprookjesachtig. De personages zien er volledig fotorealistisch uit (inclusief de vreemd-uitziende maar niet minder geloofwaardige aliens), en zelfs de kleinste gelaatsuitdrukkingen zijn tot in de puntjes uitgewerkt. Je weet hoe je bemanning zich voelt zonder dat ze een woord hoeven te zeggen. Mass Effect is simpelweg een prachtige game. Nu dan, wat de minpunten betreft: er is zeer veel texture loading in Mass Effect: dit wil zeggen dat tal van visuele details nog niet ingeladen zullen zijn wanneer je een savegame laadt of in een nieuw gebied of level terechtkomt, en het effect lijkt een beetje op een lamp die plots aangaat. De framerate is ook ver van vast: zodra je begint te sprinten (en je tegelijk in een druk gevecht verwikkeld zit) zal het spel een beetje beginnen te schokken. Na een seconde of twee is alles terug normaal. Technisch gezien is het dus niet altijd even stabiel, maar deze foutjes beinvloeden je speelervaring hoegenaamd niet, wat veel zegt over de kwaliteit van deze titel. Het zou misschien niet mogen in een spel van zo'n kaliber, maar als je ze afweegt tegen de voortdurende grafische pracht en de overvloed aan gameplay (wanneer heb je de laatste keer meer dan 40 uur gehaald uit je allereerste speeltijd van een game dat er zo uitzag?) begrijp je dat ze een noodzakelijk kwaad zijn voor een experiment dat zo groots is als dit. Ik heb me wel laten vertellen dat ze in de sequel voltooid verleden tijd zijn.

Het geluid is, naar goede BioWare gewoonte, ook uitstekend. De stemacteurs zijn bijzonder getalenteerd, want ze doen het verhaal van deze interactieve blockbuster meer dan eer aan: het gaat hier simpelweg over rasecht acteren: niets is over de top, alles blijft mooi binnen het realistische spectrum van emoties. Keith David (o.a. de Arbiter uit de Halo reeks) is briljant als Anderson, en iedere vertolker van je team volgt zijn voorbeeld. Het accent van de aliens wordt ook perfect gebracht en sympathie voor deze vreemde soorten is dan ook nooit ver weg. Zelfs je aartsvijand, Saren, is soms een buitengewoon menselijk personage, wat misschien raar overkomt gezien het feit dat hij de wereld wil vernietigen. Maar dit is net de kracht van Mass Effect: het gaat hier om keuzes die bepaald worden door menselijke motivatie. Als je tijd in Mass Effect investeert, leer je veel interessante personen kennen, elk met hun eigen verhaal, hun eigen dromen en doelen, en elk met hun eigen reden om je op deze fantastische reis doorheen de melkweg te vergezellen. Dankzij deze geweldige cast is die missie met glans geslaagd. De typische sci-fi effecten (lasers, zware futuristische motoren) zijn ook alom aanwezig en ik heb bijzonder genoten van die extra draai aan m'n volumeknop. Mass Effect verdient het om in volle Dolby 5.1 gespeeld te worden, en liefst zo luid mogelijk. De muziek is groots en meeslepend. John Williams had het niet beter kunnen doen. Mass Effects soundtrack is een vreemde mix tussen een soort techno-pop (denk aan Blade Runner) en de klassiek-instrumentale epische filmmuziek die je verwacht van goede science fiction. Het geheel past als gegoten en zorgt mee voor Mass Effects unieke identiteit.

De gameplay is zo uitgebreid dat ik bijna niet weet waar ik moet beginnen, maar goed. Mass Effect is een RPG shooter. Je zal dus meer dan de helft van de tijd bezig zijn met vijanden uit te roeien op een overwegend tactische manier.

In het begin van de game kies je, na je geslacht, uiterlijk en afkomst te bepalen, een character class die je vaardigheden bepaalt. Een soldaat is vooral handig met wapens en is dus puur gericht op combat oftewel omgaan met dingen die knallen. Een biotic (het equivalent van tovenaar in Mass Effect) is vertrouwd met een waaier aan kinetische krachten, zowel defensief als offensief. Andere classes zoals de engineer zijn vooral goed voor beinvloeding van het slagveld door bijvoorbeeld vijanden te verwarren door met hun schilden of AI te spelen. Het belangrijkste aan de combat is dat je altijd een team van twee personen bij je hebt. Je kunt hun staanplaats bepalen, ze laten volgen, en als je tactisch bent ingesteld kun je natuurlijk ook elke aanval en handeling van je maten bepalen door een handig en eenvoudig menuutje dat in ware RPG stijl alle gameplay-opties weergeeft. Over het algemeen functioneren ze vrij goed zonder extra hulp, maar als je Mass Effect echt als een RPG wilt spelen kun je van je trio een bijna onoverwinnelijk team maken door ze in elke handeling te betrekken. Het hangt ook af van welk bemanningslid je op welke missie meeneemt, want ze hebben allemaal hun eigen specialiteiten. Sommigen zijn goed met computers en elektronica, anderen zijn meesterbiotics, nog anderen zijn dodelijke vechtmachines. Het is een uitgebreid en diep combatsysteem waarbij je resulterend plezier rechtevenredig is met hoeveel tijd energie je erin steekt. Je kunt je team bijvoorbeeld automatisch punten laten toereiken door het spel wanneer ze een volgende level bereiken, of je kunt het zelf doen. Zo kun je van je eigen personage (Shepard) een allrounder maken of hem specialiseren in bepaalde vaardigheden. Je pikt ook tal van nieuwe wapens, munitie en andere rommel op die je aan jezelf en teamgenoten kunt toewijzen. De inventaris voor deze laatste upgrades is een beetje rommelig, het overzicht ontbreekt vrij vaak, dus als je echt wilt micromanagen zul je op dit gebied regelmatig geduld moeten hebben.

De wapencombat op zich is in de trend van Gears Of War: dekking zoeken, schieten, het juiste moment afwachten, voordeel winnen. Het werkt vlot en doet helemaal niet denken aan het trage, weloverwogen cliche van een role playing game, zelfs al bepaal je eigenhandig de locaties en wapens van je maten. Mass Effect is een indrukwekkende symbiose van twee schijnbaar onverzoenbare genres.

In de optionele sidequests zal je tal van uiteenlopende planeten verkennen, vaak zelfs in een robuust voertuig. Hoewel de besturing hiervoor niet altijd even nauwkeurig is blijft het wel enorm leuk om het ding indrukwekkend hoge bergen te zien oprijden en obstakels uit de weg te zien blazen. Verzamelaars die absoluut het onderste uit de kan willen bij een RPG zullen hier een vette kluif aan hebben, want Mass Effect geeft je een heel universum om te verkennen. Via een kaart in je hypermodern ruimteschip (de Normany) bepaal je waar je heen wilt en je piloot doet de rest.

Ik heb al een aantal keer gezegd dat Mass Effect om keuzes draait. Dit wordt pas echt duidelijk tijdens de gesprekken. Er verschijnen een aantal dialoogopties, en elk ervan geeft je een ruw beeld van wat Shepard zou zeggen moest je ervoor kiezen. Door een slimme zet van BioWare verschijnen je volgende gespreksopties net voordat de andere persoon stopt met praten, zodat je een natuurlijk gesprek gaande kunt houden zonder secondelange pauzes. Sommige opties zijn zohilarisch dat je de verleiding niet zal kunnen weerstaan. Wanneer een venijnige reporter je in een slecht daglicht wilt stellen door snedige commentaar te geven op je antwoorden heb je bijvoorbeeld de optie om haar neer te slaan. Door deze gesprekken leer je ook je team beter kennen en vindt Shepard misschien de ware liefde. Wederom is de keuze aan jou. Door te investeren in vaardigheden zoals Intimidate (intimideren) en Charm (charme) kun je tal van voordelen bekomen zoals verlaagde prijzen in shops en diplomatieke oplossingen voor schijnbaar onoplosbare problemen. De keuzes die je tijdens deze gesprekken maakt bepalen ook je reputatie van Paragon of Renegade. Grof gezegd de keuze tussen een idealist en een echte zak. Shepard is dan ook volledig van jou. Wie hij of zij is en wordt hangt volledig van de speler af.

Mass Effect heeft een gemiddelde van 91 op Metacritic. Het is door talloze websites en gaming magazines tot Game of the Year verkozen. En het ziet ernaar uit dat het vervolg die score zal overtreffen. BioWare brengt steeds kwaliteitgames met enorm hoge reviewscores uit. Maakt het dan echt nog uit wat ik erover zeg? Absoluut, want Coolblue (die me overigens onlangs de sequel heeft bezorgd in een recordtijd en in perfecte staat, dank daarvoor) verdient z'n eigen uitgebreide review van deze prachtgame. Het heeft hier en daar een paar mindere puntjes zoals de inventaris voor upgrades en de bij tijden iets loggere framerate, maar ze kunnen niet opwegen tegen de algemene kwaliteit van deze topper. Als je een Xbox 360 of een hedendaagse PC bezit en van games houdt ben je het jezelf verschuldigd om deze game te spelen. Ik zou 'm voor geen geld meer willen missen, en ik kijk al vol verwachting uit naar het slot van de trilogie.